تبلیغات
منطقه آزاد - نگاهی به اندیشه سیاسی آیزایا برلین
شنبه 30 خرداد 1394

نگاهی به اندیشه سیاسی آیزایا برلین

   نوشته شده توسط: علی ولی پور    نوع مطلب :فلسفه سیاسی ،


نگاهی به اندیشه سیاسی آیزایا برلین


http://www.iloverussia.ir/wp-content/uploads/2014/08/isaiah_berlin_01.jpg

بر خلاف سایر فلاسفه سیاسی معاصر مغرب زمین، کار زیادی بر روی عقاید سیاسی آیزایا برلین صورت نگرفته است زیرا وی همانند کارل پوپر به عنوان تاریخ نگار مشهور شده است ولی این از اهمیت اندیشه سیاسی وی نمی کاهد. فلسفه سیاسی وی حاوی مطالب جدیدی است که با به نقد کشیدن بسیاری از مبانی فرضیات فلسفه سیاسی سنتی شکل گرفته است و از بسیاری جهات تفکر وی بی بدیل و بدیع می باشد در نوشته زیر ابتدا به طور خلاصه به دیدگاه وی در باب انسان پرداخته می شود و سپس وارد بحث اصلی آزادی که به۲ نوع آزادی مثبت و منفی تقسیم کرده ، پرداخته می شود.

بحث را با دیدگاه برلین در مورد هدف فلسفه سیاسی شروع می کنیم به نظر وی هدف فلسفه سیاسی این است که اساسی ترین پرسشها درباره زندگی سیاسی را که لزوما ماورای برد تحقیقات تجربی است بپرسد و پاسخ بگوید فلسفه سیاسی ویژگیهای نسبتا دائمی زندگی سیاسی را توضیح می دهد و مقولاتی را توسعه می بخشد که ما بدون تکیه بر آنها نمی توانیم در مورد زندگی سیاسی تفکر کنیم ؛ مفاهیمی را که انسانهای معمولی یا دانشجویان سیاست تجربی به کار می برند مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد مدلها یا ساختهای پنهانی را که انسانهای معمولی یا فیلسوفان بر ان اساس درباره زندگی سیاسی فکر کرده و می کنند، کشف می کند، محدودیتهای این مدلها را آشکار می سازد و سعی می کند تا مدل بی نقص تری بسازد. فلسفه سیاسی فرضیات بنیادی را تجزیه و تحلیل می کند که زیربنای ترکیب مباحثات مختص زندگی سیاسی است و تلاش می کند به سوالات اساسی زندگی نظیر اینکه چرا کسی باید از دیگری اطاعت کند، دولت چه اهدافی را باید دنبال کند، در چه زمینه هایی برتری بی چون و چرای انسان باید کم و بیش باقی بماند و چگونه باید ارزشهای سیاسی و اخلاقی به شکل مساوی تعدیل شود؛ پاسخ می دهد.

بر خلاف سایر فلاسفه 

نقطه عزیمت برلین به مباحث اصلی سیاسی همانند پیشینیان وی در اندیشه سیاسی مباحث انسان شناسی می باشد به نظر برلین بیشتر تفکر سیاسی غرب بر نوعی اندیشه مستبدانه از انسان بنیانگذاری شده است بیشتر فیلسوفان از افلاطون به این طرف فرض کرده اند که جهان یک کل عاقل ، ذی شعور و تحت نظم واحدی است که آن را به نامهای قانون طبیعی، عقل کل الهی، خرد قائم، مثل و طبیعت مدبر خوانده اند. از نظر برلین این دیدگاه کیهانی از بشر اولین بار توسط افلاطون تصریح شد و فیلسوفان دیگری نظیر ارسطو، رواقیون، آکویناس و.. پیش بردند و بعدها توسط مارکس و هگل به تاریخ گرایی و به نوعی جبر تاریخی تفسیر گردید آنها تاریخ را به منزله فرایندهای هدفمند دانسته، و هدف واقعی و سرنوشت بشر را در برآوردن آن هدف قرار داده اند.

برلین دیدگاهی که جهان را یک کل منسجم و قابل مطالعه با یک روش واحد از مفاهیم یا قابل تفسیر به وسیله سیستم واحدی از اصول می داند، مورد سوال قرار می دهد. و به نظر او جهان کثیر است و شامل انواع مختلف پدیده ها و موجودات زنده می باشد که نیاز به روشهای مختلف مطالعه دارد. از لابه لای چنین انتقاداتی است که به تفکر اصلی برلین در باب انسان می توان پی برد او همانند سایر فلاسفه انسان را بر اساس ذاتش تعریف می کند و ذاتش را بر اساس ویژگیهای متمایز کننده انسان از دنیای غیر انسان تبیین می نماید به نظر برلین وجه تمایز انسان استعداد آزادی و تعیین یابی اوست. انسان در توانایی انتخاب، دنبال کردن مقاصد و تنظیم زندگی خویش منحصر به فرد است طبق نظر برلین، ماهیت انسان خود مختار بودن اوست و آزادی نشان اصلی و منحصر به فرد آن می باشد. برلین کلمات خود مختاری، تعیین یابی، گزینش و انتخاب را به طور متناوب و به جای همدیگر به کار می گیرد. بنابراین بشر موجودی خودمختار است و می تواند اهداف خود را دسته بندی و اولویت بندی کند و خودش فی نفسه یک هدف است و از آنجا که بشر قادر به انتخاب و دارای اراده است باز داشتن او از انتخاب به منزله عصیانی علیه این حقیقت است که او یک انسان و یک موجود با عمری از آن خود برای زیستن است و مقاصدی که انسان آزادانه برگزیده، گزینشهای اوست و از این رو دارای ارزشی است که ذاتی انسان است.

با توجه به دیدگاه برلین از ویژگیهای اساسی بشری می توان دریافت که چرا در تفکر وی مفهوم آزادی جایگاه مرکزی دارد و مرکز ثقل اندیشه سیاسی وی می باشد.

در اینجا از لابه لای اندیشه های سیاسی آیزایا برلین به رابطه تنگاتنگ میان آزادی و فلسفه پی می بریم. به گفته برلین آزادی خود شرط لازم طرح پرسش فلسفی است، ولی در عین حال آزادی خود مفهومی فلسفی است که محور اصلی هر نوع اندیشه انتقادی است. برلین معتقد است که دو پرسش اصلی در مورد مسئله آزادی وجود دارد. پرسش نخست اینکه: “چه کسی بر من فرمان می راند؟” و پرسش دوم: “تا چه حد من زیر فرمان هستم؟” این دو پرسش هر یک به نوبه خود تعیین کننده مفهومی از آزادی است.

در اینجا به دو مفهوم “آزادی مثبت” و “آزادی منفی” نزد آیزایا برلین برمی خوریم که به گفته او مکمل یکدیگرند. زیرا به لحاظ تاریخی مفهوم مثبت آزادی که در پاسخ به پرسش “ارباب کیست؟” معنی می یابد. از مفهوم منفی آزادی به منزله جواب به پرسش “حدود اختیارات من چیست؟” برخاسته، ولی در طول تاریخ، فاصله میان این دو مفهوم به تدریج زیاد شده است. اتفاقی که از نظر برلین در اینجا رخ داده تبدیل اندیشه آزادی در جریان تاریخ به آیین زور و ظلم و ستم است.

به عبارت دیگر، به گفته برلین مفهوم ”آزادی مثبت” در سیر تاریخی بشریت از اصل معنی خود به دور افتاده، زیرا هر بار که این پرسش مطرح شده که “چه کسی بر من فرمان می راند؟” فرضیه عدم مداخله در سیاست در راه تائید مرام های ایدئولوژیکی مورد استفاده قرار گرفته است. در حقیقت برلین بر این اعتقاد است که “آزادی مثبت” و “آزادی منفی” صرف نظر از زمینه های مشترکی که دارند، فارغ از اینکه کدام در معرض انحراف بیشتری بوده اند، به هرحال یکسان نیستند. بدین گونه می توان گفت که هر یک از این دو آزادی فی نفسه دارای هدفی جداگانه است که الزاما با هدف های دیگر سازگاری ندارد. در چنین حالتی مسئله انتخاب و ترجیح پیش می آید. آیا باید در شرایط خاص جانب اکثریت را گرفت هرچند که به زیان اقلیت تمام شود؟ آیا باید از برابری و مساوات اجتماعی به زیان آزادی های فردی هواداری کرد؟

همان طور که می بینیم اساس مطلب تنها تشخیص مرز میان دو مفهوم مثبت و منفی آزادی نیست، بلکه کوششی در ایجاد تعادل میان این دو نیز هست. به گفته آیزایا برلین هرگاه آزادی مثبت به اندازه کفایت تحقق یابد، باید از آزادی منفی کاسته شود. اگر تعادل میان این دو مفهوم آزادی وجود داشته باشد، تحریف و تفسیر آنها دیگر کار ساده ای نیست.

پس موضوع اصلی بحث برلین رد و نقد الگوهای فکری و فلسفی است که می کوشند تا با هماهنگ ساختن ارزش های گوناگون، آزادی گزینش و انتخاب را که زاییده تکاپویی زندگی است نابود سازند. زیرا به قول جان استوارت میل اگر انسان آزاد نباشد که بتواند به دلخواه خویش زندگی کند و هر راهی را که می پسندد، پیش گیرد پیشرفت تمدن بشری امکان پذیر نخواهد بود. همچنین آنجا که اندیشه ها در بازار آزاد عرضه نشوند حجاب از چهره حقیقت برخواهد افتاد و فضایی برای ابتکار و خودجوشی و نبوغ و قدرت فکری و شجاعت اخلاقی باقی نخواهد ماند و چنین جامعه ای بنا به قاعده در زیر بار فشار رکود جمعی درهم خواهد شکست.

به عبارت دیگر به گفته آیزایا برلین اگر آدمی موجودی قائم به ذات است، یعنی موجودی که خود تعیین کننده ارزش ها و هدف های خویش است، در این صورت هیچ چیز بدتر از این نیست که با او رفتاری شود که گویی قائم به ذات نیست و همانند شیئی اسیر دست عوامل خارجی است. به همین دلیل از نظر برلین طرح مسئله آزادی انسان بدون پرسش در مورد مفهوم “ خودمختاری” ممکن نیست. برلین در اینجا با کانت هم عقیده است که می گوید: “هیچ کس نمی تواند مرا مجبور کند تا به سعادتی مطابق سلیقه او تن در دهم”.

پس از دیدگاه برلین مقوله ای به نام “سعادت از پیش تعیین شده” وجود ندارد و هر کس آزاد است که تعیین کننده سعادت خویش باشد. از این رو برلین به این مسئله معتقد است که فرد آزاد و خودمختار موجودی متعالی است و ارزش های او همگی ثمره عمل و کنش آزاد اوست. چنین انسانی از نظر برلین مطیع و تابع نیست، بلکه از استقلال نظری و عملی برخوردار است و برای دست یافتن به آزادی خویش از عقل نقاد خود بهره می گیرد.

برلین معتقد است که میزان آزادی فرد یا ملتی در انتخاب زندگانی دلخواه خویش از طریق سنجش ارزش های جامعه به دست می آید. ولی فراموش نکنیم که از نظر برلین دست یافتن به چنین آزادی ای تنها از راه کثرت گرایی فکری و فلسفی امکان پذیر است، زیرا به گفته او هرچند که وحدت گرایی و ایمان به وجود ضابطه ای واحد مایه آرامش فکر و دل انسان ها را فراهم می آورد، ولی به هرحال این معیار هرچه باشد به سبب نرمش ناپذیری و ماهیت جزم گرایش در برخورد با تحولات تاریخی تبدیل به وسیله ای می شود برای توجیه خشونت ها و توحش های سیاسی.

از دیدگاه برلین کثرت گرایی و لیبرالیسم الزاما مفاهیمی یکسان نیستند، زیرا برلین بر این عقیده است که برخی از نظریات لیبرال ها از ماهیتی کثرت گرا برخوردار نیست. به همین جهت برلین برخلاف فن هایک و میلتون فریدمن معتقد به هیچ نوع تعیین گرایی تاریخی عقاید لیبرالی نیست، بلکه بسط آنها را می پسندد زیرا به گفته او به ما بیشترین فرصت و امکان انتخاب در مورد جامعه را می دهند. بنابراین از نظر برلین لیبرالیسم حاوی پاسخ های نهایی برای جامعه بشر نیست.

به همین دلیل نیز متفکری چون برلین از مخالفان سرسخت نظریه “پایان تاریخ” فوکویاما است که درواقع سقوط کمونیسم را نشانه ای از سیر جبری تاریخ به سوی دموکراسی می داند. مهم از نظر برلین عدم هم سانی و ناسازگاری پاسخ هایی است که افراد جامعه به پرسش ها می دهند و تا زمانی که فضای باز برای برخورد این ارزش ها وجود دارد، دموکراسی نیز امکان پذیر است. به گفته آیزایا برلین وظیفه و تکلیف فلسفه سیاسی نیز آزمون و ارزیابی ادعاهای نظری گوناگونی است که خود را به عنوان اهداف آرمانی جامعه معرفی می کنند. به همین جهت فلسفه سیاسی نیز مانند دیگر بخش های فلسفه در پی روشن ساختن واژگان و مفاهیمی است که شکل دهنده دیدگاه های اجتماعی گوناگون است، و نه در جستجوی راه حلی یگانه برای مسائل انسانی. در نتیجه به نظر وی اعتقاد به راه حل نهایی در زمینه فلسفه سیاسی توهمی بیش نیست. زیرا برلین معتقد است که “هدف غایی زندگی چیزی جز زندگی نیست” و “طبیعت و تاریخ پر است از آشفتگی و به هم ریختگی تصادفی و بی معنایی”.

 

بر خلاف سایر فلاسفه سیاسی معاصر مغرب زمین، کار زیادی بر روی عقاید سیاسی آیزایا برلین صورت نگرفته است زیرا وی همانند کارل پوپر به عنوان تاریخ نگار مشهور شده است ولی این از اهمیت اندیشه سیاسی وی نمی کاهد. فلسفه سیاسی وی حاوی مطالب جدیدی است که با به نقد کشیدن بسیاری از مبانی فرضیات فلسفه سیاسی سنتی شکل گرفته است و از بسیاری جهات تفکر وی بی بدیل و بدیع می باشد در نوشته زیر ابتدا به طور خلاصه به دیدگاه وی در باب انسان پرداخته می شود و سپس وارد بحث اصلی آزادی که به۲ نوع آزادی مثبت و منفی تقسیم کرده ، پرداخته می شود.

بحث را با دیدگاه برلین در مورد هدف فلسفه سیاسی شروع می کنیم به نظر وی هدف فلسفه سیاسی این است که اساسی ترین پرسشها درباره زندگی سیاسی را که لزوما ماورای برد تحقیقات تجربی است بپرسد و پاسخ بگوید فلسفه سیاسی ویژگیهای نسبتا دائمی زندگی سیاسی را توضیح می دهد و مقولاتی را توسعه می بخشد که ما بدون تکیه بر آنها نمی توانیم در مورد زندگی سیاسی تفکر کنیم ؛ مفاهیمی را که انسانهای معمولی یا دانشجویان سیاست تجربی به کار می برند مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد مدلها یا ساختهای پنهانی را که انسانهای معمولی یا فیلسوفان بر ان اساس درباره زندگی سیاسی فکر کرده و می کنند، کشف می کند، محدودیتهای این مدلها را آشکار می سازد و سعی می کند تا مدل بی نقص تری بسازد. فلسفه سیاسی فرضیات بنیادی را تجزیه و تحلیل می کند که زیربنای ترکیب مباحثات مختص زندگی سیاسی است و تلاش می کند به سوالات اساسی زندگی نظیر اینکه چرا کسی باید از دیگری اطاعت کند، دولت چه اهدافی را باید دنبال کند، در چه زمینه هایی برتری بی چون و چرای انسان باید کم و بیش باقی بماند و چگونه باید ارزشهای سیاسی و اخلاقی به شکل مساوی تعدیل شود؛ پاسخ می دهد.

نقطه عزیمت برلین به مباحث اصلی سیاسی همانند پیشینیان وی در اندیشه سیاسی مباحث انسان شناسی می باشد به نظر برلین بیشتر تفکر سیاسی غرب بر نوعی اندیشه مستبدانه از انسان بنیانگذاری شده است بیشتر فیلسوفان از افلاطون به این طرف فرض کرده اند که جهان یک کل عاقل ، ذی شعور و تحت نظم واحدی است که آن را به نامهای قانون طبیعی، عقل کل الهی، خرد قائم، مثل و طبیعت مدبر خوانده اند. از نظر برلین این دیدگاه کیهانی از بشر اولین بار توسط افلاطون تصریح شد و فیلسوفان دیگری نظیر ارسطو، رواقیون، آکویناس و.. پیش بردند و بعدها توسط مارکس و هگل به تاریخ گرایی و به نوعی جبر تاریخی تفسیر گردید آنها تاریخ را به منزله فرایندهای هدفمند دانسته، و هدف واقعی و سرنوشت بشر را در برآوردن آن هدف قرار داده اند.

برلین دیدگاهی که جهان را یک کل منسجم و قابل مطالعه با یک روش واحد از مفاهیم یا قابل تفسیر به وسیله سیستم واحدی از اصول می داند، مورد سوال قرار می دهد. و به نظر او جهان کثیر است و شامل انواع مختلف پدیده ها و موجودات زنده می باشد که نیاز به روشهای مختلف مطالعه دارد. از لابه لای چنین انتقاداتی است که به تفکر اصلی برلین در باب انسان می توان پی برد او همانند سایر فلاسفه انسان را بر اساس ذاتش تعریف می کند و ذاتش را بر اساس ویژگیهای متمایز کننده انسان از دنیای غیر انسان تبیین می نماید به نظر برلین وجه تمایز انسان استعداد آزادی و تعیین یابی اوست. انسان در توانایی انتخاب، دنبال کردن مقاصد و تنظیم زندگی خویش منحصر به فرد است طبق نظر برلین، ماهیت انسان خود مختار بودن اوست و آزادی نشان اصلی و منحصر به فرد آن می باشد. برلین کلمات خود مختاری، تعیین یابی، گزینش و انتخاب را به طور متناوب و به جای همدیگر به کار می گیرد. بنابراین بشر موجودی خودمختار است و می تواند اهداف خود را دسته بندی و اولویت بندی کند و خودش فی نفسه یک هدف است و از آنجا که بشر قادر به انتخاب و دارای اراده است باز داشتن او از انتخاب به منزله عصیانی علیه این حقیقت است که او یک انسان و یک موجود با عمری از آن خود برای زیستن است و مقاصدی که انسان آزادانه برگزیده، گزینشهای اوست و از این رو دارای ارزشی است که ذاتی انسان است.

با توجه به دیدگاه برلین از ویژگیهای اساسی بشری می توان دریافت که چرا در تفکر وی مفهوم آزادی جایگاه مرکزی دارد و مرکز ثقل اندیشه سیاسی وی می باشد.

در اینجا از لابه لای اندیشه های سیاسی آیزایا برلین به رابطه تنگاتنگ میان آزادی و فلسفه پی می بریم. به گفته برلین آزادی خود شرط لازم طرح پرسش فلسفی است، ولی در عین حال آزادی خود مفهومی فلسفی است که محور اصلی هر نوع اندیشه انتقادی است. برلین معتقد است که دو پرسش اصلی در مورد مسئله آزادی وجود دارد. پرسش نخست اینکه: “چه کسی بر من فرمان می راند؟” و پرسش دوم: “تا چه حد من زیر فرمان هستم؟” این دو پرسش هر یک به نوبه خود تعیین کننده مفهومی از آزادی است.

در اینجا به دو مفهوم “آزادی مثبت” و “آزادی منفی” نزد آیزایا برلین برمی خوریم که به گفته او مکمل یکدیگرند. زیرا به لحاظ تاریخی مفهوم مثبت آزادی که در پاسخ به پرسش “ارباب کیست؟” معنی می یابد. از مفهوم منفی آزادی به منزله جواب به پرسش “حدود اختیارات من چیست؟” برخاسته، ولی در طول تاریخ، فاصله میان این دو مفهوم به تدریج زیاد شده است. اتفاقی که از نظر برلین در اینجا رخ داده تبدیل اندیشه آزادی در جریان تاریخ به آیین زور و ظلم و ستم است.

به عبارت دیگر، به گفته برلین مفهوم ”آزادی مثبت” در سیر تاریخی بشریت از اصل معنی خود به دور افتاده، زیرا هر بار که این پرسش مطرح شده که “چه کسی بر من فرمان می راند؟” فرضیه عدم مداخله در سیاست در راه تائید مرام های ایدئولوژیکی مورد استفاده قرار گرفته است. در حقیقت برلین بر این اعتقاد است که “آزادی مثبت” و “آزادی منفی” صرف نظر از زمینه های مشترکی که دارند، فارغ از اینکه کدام در معرض انحراف بیشتری بوده اند، به هرحال یکسان نیستند. بدین گونه می توان گفت که هر یک از این دو آزادی فی نفسه دارای هدفی جداگانه است که الزاما با هدف های دیگر سازگاری ندارد. در چنین حالتی مسئله انتخاب و ترجیح پیش می آید. آیا باید در شرایط خاص جانب اکثریت را گرفت هرچند که به زیان اقلیت تمام شود؟ آیا باید از برابری و مساوات اجتماعی به زیان آزادی های فردی هواداری کرد؟

همان طور که می بینیم اساس مطلب تنها تشخیص مرز میان دو مفهوم مثبت و منفی آزادی نیست، بلکه کوششی در ایجاد تعادل میان این دو نیز هست. به گفته آیزایا برلین هرگاه آزادی مثبت به اندازه کفایت تحقق یابد، باید از آزادی منفی کاسته شود. اگر تعادل میان این دو مفهوم آزادی وجود داشته باشد، تحریف و تفسیر آنها دیگر کار ساده ای نیست.

پس موضوع اصلی بحث برلین رد و نقد الگوهای فکری و فلسفی است که می کوشند تا با هماهنگ ساختن ارزش های گوناگون، آزادی گزینش و انتخاب را که زاییده تکاپویی زندگی است نابود سازند. زیرا به قول جان استوارت میل اگر انسان آزاد نباشد که بتواند به دلخواه خویش زندگی کند و هر راهی را که می پسندد، پیش گیرد پیشرفت تمدن بشری امکان پذیر نخواهد بود. همچنین آنجا که اندیشه ها در بازار آزاد عرضه نشوند حجاب از چهره حقیقت برخواهد افتاد و فضایی برای ابتکار و خودجوشی و نبوغ و قدرت فکری و شجاعت اخلاقی باقی نخواهد ماند و چنین جامعه ای بنا به قاعده در زیر بار فشار رکود جمعی درهم خواهد شکست.

به عبارت دیگر به گفته آیزایا برلین اگر آدمی موجودی قائم به ذات است، یعنی موجودی که خود تعیین کننده ارزش ها و هدف های خویش است، در این صورت هیچ چیز بدتر از این نیست که با او رفتاری شود که گویی قائم به ذات نیست و همانند شیئی اسیر دست عوامل خارجی است. به همین دلیل از نظر برلین طرح مسئله آزادی انسان بدون پرسش در مورد مفهوم “ خودمختاری” ممکن نیست. برلین در اینجا با کانت هم عقیده است که می گوید: “هیچ کس نمی تواند مرا مجبور کند تا به سعادتی مطابق سلیقه او تن در دهم”.

پس از دیدگاه برلین مقوله ای به نام “سعادت از پیش تعیین شده” وجود ندارد و هر کس آزاد است که تعیین کننده سعادت خویش باشد. از این رو برلین به این مسئله معتقد است که فرد آزاد و خودمختار موجودی متعالی است و ارزش های او همگی ثمره عمل و کنش آزاد اوست. چنین انسانی از نظر برلین مطیع و تابع نیست، بلکه از استقلال نظری و عملی برخوردار است و برای دست یافتن به آزادی خویش از عقل نقاد خود بهره می گیرد.

برلین معتقد است که میزان آزادی فرد یا ملتی در انتخاب زندگانی دلخواه خویش از طریق سنجش ارزش های جامعه به دست می آید. ولی فراموش نکنیم که از نظر برلین دست یافتن به چنین آزادی ای تنها از راه کثرت گرایی فکری و فلسفی امکان پذیر است، زیرا به گفته او هرچند که وحدت گرایی و ایمان به وجود ضابطه ای واحد مایه آرامش فکر و دل انسان ها را فراهم می آورد، ولی به هرحال این معیار هرچه باشد به سبب نرمش ناپذیری و ماهیت جزم گرایش در برخورد با تحولات تاریخی تبدیل به وسیله ای می شود برای توجیه خشونت ها و توحش های سیاسی.

از دیدگاه برلین کثرت گرایی و لیبرالیسم الزاما مفاهیمی یکسان نیستند، زیرا برلین بر این عقیده است که برخی از نظریات لیبرال ها از ماهیتی کثرت گرا برخوردار نیست. به همین جهت برلین برخلاف فن هایک و میلتون فریدمن معتقد به هیچ نوع تعیین گرایی تاریخی عقاید لیبرالی نیست، بلکه بسط آنها را می پسندد زیرا به گفته او به ما بیشترین فرصت و امکان انتخاب در مورد جامعه را می دهند. بنابراین از نظر برلین لیبرالیسم حاوی پاسخ های نهایی برای جامعه بشر نیست.

به همین دلیل نیز متفکری چون برلین از مخالفان سرسخت نظریه “پایان تاریخ” فوکویاما است که درواقع سقوط کمونیسم را نشانه ای از سیر جبری تاریخ به سوی دموکراسی می داند. مهم از نظر برلین عدم هم سانی و ناسازگاری پاسخ هایی است که افراد جامعه به پرسش ها می دهند و تا زمانی که فضای باز برای برخورد این ارزش ها وجود دارد، دموکراسی نیز امکان پذیر است. به گفته آیزایا برلین وظیفه و تکلیف فلسفه سیاسی نیز آزمون و ارزیابی ادعاهای نظری گوناگونی است که خود را به عنوان اهداف آرمانی جامعه معرفی می کنند. به همین جهت فلسفه سیاسی نیز مانند دیگر بخش های فلسفه در پی روشن ساختن واژگان و مفاهیمی است که شکل دهنده دیدگاه های اجتماعی گوناگون است، و نه در جستجوی راه حلی یگانه برای مسائل انسانی. در نتیجه به نظر وی اعتقاد به راه حل نهایی در زمینه فلسفه سیاسی توهمی بیش نیست. زیرا برلین معتقد است که “هدف غایی زندگی چیزی جز زندگی نیست” و “طبیعت و تاریخ پر است از آشفتگی و به هم ریختگی تصادفی و بی معنایی”

buy cialis uk
جمعه 16 آذر 1397 ساعت 14 و 07 دقیقه و 37 ثانیه

Regards, Very good stuff.
price cialis best rx cialis para comprar only now cialis for sale in us opinioni cialis generico tadalafil cialis rezeptfrei sterreich cheap cialis cialis pills acheter du cialis a geneve cialis generico online
buy generic cialis pills
پنجشنبه 15 آذر 1397 ساعت 18 و 58 دقیقه و 33 ثانیه

You made your position very effectively!.
prix cialis once a da cost of cialis per pill enter site 20 mg cialis cost tadalafil 20 mg cialis y deporte effetti del cialis cialis side effects click here take cialis side effects for cialis cialis dosage recommendations
buy generic cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 ساعت 23 و 21 دقیقه و 36 ثانیه

Very well spoken truly! !
cialis y deporte cialis prezzo di mercato cialis australia org buy original cialis buying cialis in colombia cialis online holland cialis preise schweiz cialis 10 doctissimo buy name brand cialis on line fast cialis online
Cialis generic
چهارشنبه 14 آذر 1397 ساعت 07 و 54 دقیقه و 07 ثانیه

You've made your point extremely nicely!.
cialis 5mg billiger cialis manufacturer coupon how does cialis work cialis diario compra cialis therapie we like it cialis price cialis coupons printable cialis diario compra cialis 100 mg 30 tablet cialis para que sirve
buy cialis online safely
سه شنبه 13 آذر 1397 ساعت 20 و 23 دقیقه و 03 ثانیه

You have made the point.
can i take cialis and ecstasy cialis pills in singapore cialis 200 dollar savings card canada discount drugs cialis cialis daily dose generic cialis usa cost cialis lilly tadalafi trusted tabled cialis softabs cialis cost canadian drugs generic cialis
Buy generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 ساعت 09 و 29 دقیقه و 03 ثانیه

Helpful data. Thanks!
cialis professional yohimbe cialis free trial buy original cialis cialis 20 mg cost only now cialis for sale in us cialis cuantos mg hay cialis canada on line compare prices cialis uk ou trouver cialis sur le net female cialis no prescription
buy cials online
دوشنبه 12 آذر 1397 ساعت 21 و 36 دقیقه و 44 ثانیه

Thanks a lot. Quite a lot of material!

cialis name brand cheap cialis generico milano cialis sicuro in linea cialis patentablauf in deutschland cialis official site are there generic cialis how do cialis pills work cialis 5 mg cialis purchasing cialis cipla best buy
Generic cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 ساعت 09 و 01 دقیقه و 10 ثانیه

Regards! Plenty of data!

the best choice cialis woman generic cialis 20mg tablets generic cialis we recommend cialis info look here cialis order on line cialis for daily use cialis dosage recommendations buy generic cialis cialis qualitat india cialis 100mg cost
Buy cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 ساعت 21 و 06 دقیقه و 33 ثانیه

Incredible all kinds of good knowledge.
cialis super acti cialis coupons printable click now cialis from canada cialis generic cialis efficacit cialis super acti cialis rezeptfrei sterreich prix cialis once a da interactions for cialis cialis online
Cialis generic
شنبه 10 آذر 1397 ساعت 21 و 17 دقیقه و 38 ثانیه

Amazing forum posts. Many thanks!
cialis generika in deutschland kaufen cialis professional yohimbe cialis rezeptfrei sterreich tadalafil tablets how to purchase cialis on line cialis pills price each cialis australian price generic cialis levitra side effects for cialis cialis 10mg prix pharmaci
buy generic cialis online
شنبه 10 آذر 1397 ساعت 08 و 08 دقیقه و 25 ثانیه

Amazing facts. Cheers!
cialis professional from usa cialis dosage recommendations generic cialis in vietnam cialis daily dose generic purchase once a day cialis buying cialis on internet cialis preise schweiz cialis kamagra levitra buying cialis in colombia cialis for sale
Cialis pills
جمعه 9 آذر 1397 ساعت 20 و 49 دقیقه و 28 ثانیه

Appreciate it, Lots of information.

when will generic cialis be available generic for cialis canadian discount cialis the best site cialis tablets cialis daily reviews cialis authentique suisse cialis daily dose generic cialis vs viagra cialis italia gratis precios cialis peru
buy tadalafil no prescription
جمعه 9 آذر 1397 ساعت 08 و 56 دقیقه و 08 ثانیه

Terrific facts, Thanks!
get cheap cialis cialis great britain when can i take another cialis cialis prices in england cialis 30 day trial coupon cialis super kamagra cialis daily new zealand generic for cialis cialis coupons printable buying cialis in colombia
Cialis canada
پنجشنبه 8 آذر 1397 ساعت 21 و 53 دقیقه و 32 ثانیه

With thanks, Wonderful information!
we recommend cialis best buy viagra vs cialis deutschland cialis online effetti del cialis cialis generico in farmacia cialis et insomni cialis patent expiration tadalafil generic prices on cialis 10 mg we choice free trial of cialis
Buy cialis online
پنجشنبه 8 آذر 1397 ساعت 10 و 19 دقیقه و 47 ثانیه

Nicely put. Thanks a lot!
does cialis cause gout cialis side effects viagra vs cialis vs levitra cialis tablets australia when will generic cialis be available acquistare cialis internet we choice free trial of cialis brand cialis nl wow cialis tadalafil 100mg cialis online holland
buy cialis online no prescription
چهارشنبه 7 آذر 1397 ساعت 21 و 34 دقیقه و 11 ثانیه

Very good data. Thank you!
cialis generico en mexico cialis canada cialis 20 mg effectiveness effetti del cialis cialis generico en mexico cialis lilly tadalafi enter site natural cialis discount cialis only here cialis pills cialis 20 mg effectiveness
buy cheap cialis no prescription
چهارشنبه 7 آذر 1397 ساعت 09 و 45 دقیقه و 44 ثانیه

Regards. A lot of data.

cialis 5mg prix cialis dosage recommendations cialis prezzo di mercato cialis e hiv cialis pills boards cialis tablets for sale cialis for sale south africa cialis online deutschland cialis kamagra levitra prices for cialis 50mg
Cialis pills
دوشنبه 9 مهر 1397 ساعت 12 و 55 دقیقه و 18 ثانیه

With thanks. I value this.
cialis soft tabs for sale buying brand cialis online cialis super acti cialis uk tadalafil 10 mg legalidad de comprar cialis cialis price in bangalore calis cialis generico online cialis pills boards
canadian prescriptions online
یکشنبه 1 مهر 1397 ساعت 11 و 36 دقیقه و 40 ثانیه

You actually stated that well.
most reliable canadian online pharmacies canadian pharmacy viagra brand canadian pharmacy prescription drugs without prior prescription aarp recommended canadian pharmacies drugs for sale in uk canadian pharmaceuticals buy vistagra online safe no 1 canadian pharcharmy online most reliable canadian pharmacies
http://cialisvu.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 ساعت 14 و 07 دقیقه و 42 ثانیه

Cheers. Quite a lot of write ups.

how does cialis work prix cialis once a da cialis for sale in europa i recommend cialis generico ou trouver cialis sur le net generic low dose cialis i recommend cialis generico cialis patent expiration buy name brand cialis on line non 5 mg cialis generici
viagravipsale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 ساعت 21 و 30 دقیقه و 57 ثانیه

Regards, Excellent information!
generic cialis purchasing cialis on the internet cialis dosage buy cialis online cheapest prix cialis once a da prix cialis once a da prezzo cialis a buon mercato we use it cialis online store generic low dose cialis click here to buy cialis
how to order viagra pills
سه شنبه 23 مرداد 1397 ساعت 09 و 00 دقیقه و 47 ثانیه

Reliable facts. Thanks.
cheap generic viagra online buy original viagra buy viagra pills canadian viagra viagra online cheap sildenafil uk pharmacy order viagra usa viagra online pharmacy viagra buy viagra how do i get viagra with a prescription how do i get viagra online
Cialis generic
سه شنبه 23 مرداد 1397 ساعت 00 و 35 دقیقه و 22 ثانیه

You explained it effectively!
how to buy cialis online usa cialis kamagra levitra prix de cialis acheter cialis kamagra cheap cialis cialis et insomni click here to buy cialis get cheap cialis look here cialis order on line cialis e hiv
Cialis 20 mg
دوشنبه 7 خرداد 1397 ساعت 14 و 24 دقیقه و 07 ثانیه

Thank you! I value it.
discount cialis cialis 5mg prix only best offers 100mg cialis cialis flussig order a sample of cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis online deutschland cialis online cialis 5 mg effetti collateral cialis 20mg preis cf
Viagra generico
پنجشنبه 6 اردیبهشت 1397 ساعت 00 و 07 دقیقه و 18 ثانیه

Very good stuff. Thanks.
viagra for men how to buy viagra online without a prescription how to buy viagra online without a prescription best place to buy viagra online pharmacy levitra viagra online how to order viagra online buy uk viagra buy viagra alternative get viagra no prescription
Maria
جمعه 17 آذر 1396 ساعت 13 و 18 دقیقه و 27 ثانیه
Hi, I do think this is a great web site. I stumbledupon it ;
) I may return once again since I book marked it. Money and freedom is the best way to change, may you be rich and continue to help others.
cam4 hack ios
دوشنبه 6 آذر 1396 ساعت 17 و 38 دقیقه و 09 ثانیه
هورا! پس از همه من یک صفحه وب از جایی که من قادر به واقعا
بدست آوردن حقایق ارزشمند در مورد مطالعه و دانش من.
Foot Problems
شنبه 14 مرداد 1396 ساعت 23 و 00 دقیقه و 34 ثانیه
Wow, that's what I was seeking for, what a stuff! present here at this blog, thanks admin of this site.
Carroll
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 ساعت 14 و 31 دقیقه و 03 ثانیه
Hello! Quick question that's completely off topic.

Do you know how to make your site mobile friendly?
My weblog looks weird when viewing from my iphone4. I'm trying to find a theme or plugin that might
be able to resolve this problem. If you have any suggestions, please share.
Thanks!
Marissa
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 ساعت 00 و 22 دقیقه و 20 ثانیه
Hi there, You have done a great job. I will definitely digg it and in my opinion suggest to my friends.

I am sure they will be benefited from this site.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30